چموش‌دوزی و کدوی منقوش در گیلان احیا می‌شوند

معاون صنایع دستی استان گیلان گفت: صنایع دستی این استان به‌دلیل تنوع طبیعت این منطقه، طرح‌ها و نقش‌های متنوعی دارند، چون هنرمندان صنایع دستی از طبیعت الهام می‌گیرند.

نادر ذاکری   اظهار کرد: گیلان با توجه به شرایط جغرافیایی‌اش، همواره مورد توجه هنرمندان بوده است. در این استان، ۹۰ رشته‌ی صنایع دستی وجود دارد که از میان آن‌ها، حدود ۴۰ تا ۵۰ رشته‌ در سطح استان رایج است و بقیه، یا منسوخ شده یا در حال منسوخ شدن‌اند.

او ادامه داد: از میان رشته‌هایی که در حال منسوخ شدن‌اند، رشته‌هایی مانند چموش‌دوزی و کدوی منقوش، در حال احیا هستند. در رشته‌ی کدوی منقوش در سطح استان، فقط یک هنرمند فعالیت می‌کند و در نظر داریم، تعداد هنرمندان این رشته را بیشتر کنیم. برای احیای رشته‌ی چموش‌دوزی نیز فعالیت‌های متعددی انجام شده است؛ این رشته در سال‌ ۱۳۸۹ برای ثبت به یونسکو معرفی شد و توانست مهر اصالت یونسکو را بگیرد. دوره‌های آموزشی چموش‌دوزی تدارک دیده و دوره‌های مقدماتی‌اش با حدود ۲۰ نفر شرکت‌کننده برگزار شد. دوره‌های تکمیلی آموزشی آن نیز برگزار خواهد شد.

ذاکری با بیان این‌که در جریان احیای چموش‌دوزی، تلاش کردیم آن را کاربردی کنیم، توضیح داد: این کار باعث می‌شود تا علاوه بر این‌که این رشته فراموش نشود، مورد استفاده هم قرار ‌گیرد. این کار از طریق ایجاد تغییراتی در رشته انجام می‌شود تا ضمن حفظ اصالت، استفاده از آن نیز ممکن شود.

معاون صنایع دستی استان گیلان درباره‌ی دیگر اقدامات این معاونت برای احیای رشته‌های صنایع دستی، گفت: بعضی از رشته‌های صنایع دستی استان گیلان، تغییر شکل پیدا کردند که آن‌ها نیز باید به شکل اصیل خود احیا شوند. یکی از این رشته‌ها، چادرشب‌بافی است؛ چادرشب‌بافی جزو محصولاتی است که هزینه‌ی مواد اولیه‌ی آن به‌علت‌ تهیه شدن از جنس ابریشم، گران تمام می‌شود. این گرانی سبب شده‌ است که این محصول به جای ابریشم، از کاموا تهیه‌ شود. برنامه‌ریزی کرده‌ایم که از طریق ایجاد باغ‌های توت که غذای کرم ابریشم است، ابریشم‌کشی راه بیندازیم تا مواد اولیه‌ی چادر شب‌بافی را با قیمت مناسبی تهیه کنیم تا این رشته به شکل اصیل خود بار دیگر احیا شود.

او درباره‌ی خدماتی که معاونت صنایع دستی به هنرمندان ارائه داده است، توضیح داد: در گیلان، حدود ۱۶هزار هنرمند صنایع دستی وجود دارند که برای این هنرمندان از سال ۱۳۹۲ خدمات حمایتی ارائه شده است. یکی از این حمایت‌ها، ایجاد صندوق قرض‌الحسنه برای اعطای وام تا سقف پنج‌میلیون تومان با سود چهار درصد در قالب مشاغل خانگی بود. مبلغ وام اهدایی به این هنرمندان در سال ۱۳۹۰، ۱۶۰میلیارد ریال مصوب شده بود که برخی بانک‌ها همکاری نکردند و ۱۳۴میلیارد ریال آن پرداخت شد. در سال ۹۱ نیز ۱۱۰میلیارد ریال مصوب بود که ۳۴میلیارد ریال آن پرداخت شد.

ذاکری ادامه داد: ‌از دیگر خدمات ارائه‌شده برای هنرمندان می‌توان به بیمه اشاره کرد؛ بیمه‌ کردن هنرمندان صنایع دستی در سال ۸۹ آغاز شد. بیمه‌ی این هنرمندان به‌نحوی‌ است که ۲۰ درصد آن را دولت در قالب یارانه و فقط ۷ درصدش را هنرمندان پرداخت می‌کنند. از میان هنرمندان صنایع دستی استان گیلان، تا پایان شهریورماه ۱۳۹۲، هفت‌هزار و ۱۱ نفر بیمه شدند. این بیمه باعث شده است که هنرمندان آینده‌ی روشنی داشته باشند و بتوانند در آینده، حقوق مستمری بگیرند.

معاون صنایع دستی گیلان اظهار کرد:‌ شرایط لازم برای این‌که هنرمندان صنایع دستی بتوانند بیمه شوند، دریافت کارت شناسایی از معاونت صنایع دستی و دریافت گواهی‌نامه‌ی مهارت از اداره کل آموزش فنی و حرفه‌یی است. دریافت کارت شناسایی از معاونت صنایع دستی زمان زیادی نمی‌برد و معمولا دریافت گواهی مهارت از فنی و حرفه‌یی کمی طول می‌کشد، آن هم به این خاطر است که دریافت این گواهی چند مرحله دارد. البته بسیاری از هنرمندان صنایع دستی بازنشستگان سایر سازمان‌ها هستند و در نتیجه، خودشان تحت پوشش بیمه‌های دیگر قرار می‌گیرند.

او هدف از بیمه‌ی هنرمندان را حمایت و نظارت بر کار آن‌ها دانست و بیان کرد: برای بررسی این‌که آیا هنرمند کار می‌کند یا خیر، در طول سال از کارگاهش بازدید می‌شود و اگر هنرمند کار نکند، جلوی بیمه‌ی او گرفته خواهد شد. یکی دیگر از راه‌های نظارت بر کار هنرمندان این‌ است که با توجه به این‌که کارت شناسایی هنرمندان باید هر دو سال یک‌بار تمدید شود، هنرمندان موظف‌اند برای تمدید کارت شناسایی خود، گزارش عملکرد ارائه کنند.

ذاکری درباره‌ی فعالیت‌های انجام‌شده برای ثبت صنایع دستی گیلان نیز توضیح داد:‌ در سال ۱۳۸۹ رشته‌ی چموش‌دوزی استان گیلان و در سال ۹۱ پنج رشته شامل رشته‌دوزی، کاسه خراطی، جعبه مشبک و دو محصول سوخت روی چوب، موفق به کسب مهر اصالت یونسکو شدند.

وی در پاسخ به این پرسش که چه اقداماتی برای جلوگیری از حضور کالاهای چینی در بازارچه‌های صنایع دستی کرده‌ است، گفت: مشکلی که کل کشور به آن مبتلا است و به سیاست‌های کلان کشور برمی‌گردد، این است که بازارهای صنایع دستی پر از کالاهای وارداتی با کیفیت نامرغوب و ارزان است که مشابه به صنایع دستی اصیل و مرغوب هستند. در حالی که هنرمندان صنایع دستی برای تولید محصولات مرغوب، هزینه‌ی زیادی صرف می‌کنند و قیمت نهایی کالاها نیز گران تمام می‌شود.

او ادامه داد: از نظر دیگر نیز می‌توان وجود این کالاها را در بازارها مثبت تلقی کرد،‌ جنبه‌ی مثبت حضور این کالاها در بازار این است که محصولات صنایع دستی ما می‌توانند با این کالاها رقابت کنند. هنرمندان باید ذائقه‌ی مشتریان را بشناسند و به محصولات خود تنوع دهند تا بتوانند با محصولات دیگر رقابت کنند.

وی با اشاره به برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی در استان‌های مختلف، توضیح داد: از دیگر تسهیلات ارائه‌شده به هنرمندان، برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی در استان‌ها به مناسبت‌های مختلف است. امروزه در تمام شهرستان‌ها به عناوین مختلف مانند تعطیلات نوروز، تعطیلات تابستان و … نمایشگاه‌هایی برگزار می‌شود. ضمن این‌که بخش خصوصی در این زمینه فعال شده و نمایشگاه برگزار می‌کند. سازمان‌ها و نهادهای دیگر مانند کمیته‌ی امداد و شهرداری نیز در برنامه‌های فرهنگی خود، ‌نمایشگاه‌های صنایع دستی برگزار می‌کنند.

معاون صنایع دستی گیلان دربار‌ی تبلیغات انجام‌شده برای فروش محصولات صنایع دستی، گفت: از سال ۹۰ انجام پژوهش‌هایی را در این حوزه آغاز کردیم. حاصل این پژوهش‌ها تهیه‌ی یک بروشور و یک کتاب صنایع دستی دوزبانه‌ به نام «دلبافته‌ها» بود. در سال ۹۲ نیز یک اطلس صنایع دستی تهیه شد که ۲۰ خردادماه امسال در هفته‌ی صنایع دستی رونمایی شد. تهیه‌ی مجله و نرم‌افزارهای معرفی آثار نیز از دیگر فعالیت‌های تبلیغاتی بود که انجام دادیم. با صداوسیما جمهوری اسلامی ایران نیز برنامه‌های همکاری داریم و هر ماه چند برنامه‌ی تلویزیونی و رادیویی و مجموعه‌های مستند از صنایع دستی استان تهیه و پخش می‌شود.

ذاکری درباره‌ی سوغاتی‌های گیلان نیز اظهار کرد: بیشتر آثار صنایع دستی این استان مورد توجه مردم قرار می‌گیرند که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به محصولات سفالی، محصولات حصیری، بامبو، گلیم، جاجیم، محصولات شال‌بافی، ظرف‌های خراطی، محصولات چوب‌تراشی، عروسک ماسوله و چادر شب اشاره کرد. ‌اکنون محصولات گردشگری در سبد خانوار جا خوش کرده و خانواده‌ها به خریدن صنایع دستی علاقه‌مند شده‌اند. بنابراین وقتی به استان‌های مختلف سفر می‌کنند، سوغات آنجا را می‌خرند.